Sarna – Capreolus capreolus

Systematyka: Królestwo – zwierzęta, Typ – strunowce, Rząd – parzystokopytne, Rodzina – jeleniowate, Rodzaj – sarna, Gatunek – sarna europejska.

Występowanie: Europa, Azja Mniejsza i region Morza Kaspijskiego. W Polsce sarna jest gatunkiem pospolitym, najliczniej występuje w zachodniej części kraju.

Środowisko życia: Rzadkie lasy liściaste i mieszane oraz zarośla. W europie – oprócz populacji leśnej – występuje populacja polna, która przystosowała się do życia na otwartych terenach uprawnych, łąkach, a nawet ogrodach w pobliżu miast i osiedli.

Charakterystyka: Długość ciała 95 – 140 cm ( w tym tułowia ok. 70 cm ), wysokość w kłębie 60 – 90 cm, ciężar ciała ok. 25 kg, samica (koza) ok. 10% mniej. Ubarwienie sierści czerwono – brązowe w lecie, siwo – brązowe lub siwo – żółte w zimie, z białą lub żółtawą plamą (lustrem) na pośladkach. Nogi wysokie i cienkie (cewki) zakończone małymi ostrymi racicami. Palce boczne są wysoko osadzone, nie dotykają podłoża. Poroże samców (parostki) osiąga 25 – 30 cm, zwykle z trzema odnogami, zrzucane są na początku zimy, nowe rośnie do marca, kwietnia.

Tryb życia: Żyje w stadach ( rudlach ) złożonych z kilku lub kilkudziesięciu osobników prowadzonych przez doświadczoną samicę. Największą aktywność wykazują we wczesnych godzinach rannych, południowych i wieczornych. Samce ( rogacze, kozły ) wykazują zachowania terytorialne.

Odżywianie: Zwierzęta roślinożerne. Pokarmem są trawy, zioła, liście, grzyby i owoce leśne. Mogą żerować w nocy.

Rozród: Zwierzęta żyworodne. Ciąża u saren po letnie rui ( od połowy lipca do połowy sierpnia) trwa prawie 10 miesięcy, a po zimowej rui ( w listopadzie lub grudniu ) trwa 4,5 miesiąca. U saren zapłodnionych w lecie przez pierwsze piec miesięcy występuje zjawisko przedłużonej ciąży, polegającej na zahamowaniu rozwoju płodu w stadium blastuli na okres 150 dni. Samica rodzi w maju lub czerwcu w odosobnionym miejscu od 1 do 3 koźląt. Pozostawia je w ukryciu podchodząc do ich kryjówki tylko na czas karmienia. Młode zaczynają spożywać pokarm roślinny w drugim tygodniu życia. Koźlęta pozostają przy kozie przez cały rok, a czasem dłużej. Dojrzałość płciową sarna osiąga w wieku 2 lat. Żyją do 12 lat.

Zagrożenia i ochrona: Naturalnym wrogiem jest wilk, ryś, niedźwiedź oraz wałęsające się psy. Szczególnie narażone są młode koźlęta zanim nabiorą zdolności szybkiego biegu. Jedną ze strategii obronnych saren jest brak zapachu młodych oraz pozostawienie ich tuż po porodzie w odosobnionych miejscach. Podlega ochronie okresowej, jest zwierzyna łowną. Przez człowieka są pozyskiwane dla mięsa i skór.